12-ші қаңтарда батыс жарты шардағы ең кедей елдердің бірі Гаитиде қатарынан үш мәрте алапат жер сілкінісі болды. Зілзала басталып, астан-кестең басталған кезде ел астанасы Порт-о-Пренсаның көшелерінде адамдар туған-туыстары мен жақындарын таба алмай, өрт пен қираған үйінділердің арасында не істерін білмей сабылды. Ақырзаман басталғандай қаланы үрей биледі. Құранның «Бақара», «Әнғам» және өзге де сүрелерде ақырзаманның алдында болатын зілзала туралы осылай суреттейді. Қасиетті Құран Кәрімдегі аяттардың 80 пайызы қиямет-қайым жайлы айтылса, оның жартысы зілзала мен өзге де табиғи апаттар туралы келген. Тіпті пайғамбарымыздың хадистерінде де зілзала туралы сөз етіледі. Мәселен, Әбу Һурайра риуаят еткен хадисте пайғамбарымыз: «Жер сілкіну жиілемегенше Қиямет күні басталмайды», – деп айтқан. Бірде хазіреті Омар көпшіліктің алдында насихат айтып отырады. Осы кезде қайта-қайта жер сілкініп, Алланың сүйікті құлының насихатын бұза берді. Ойы мен сөзін бөле бергеніне ашуланған Омар жерді жұдырығымен бір соғып қалып: «Ей, Алланың жаратылған мақұлығы, Раббының атымен тыныштал!» – деп айтты. Сол кезде жер бірден тынышталып, қайта сілкінбей қалды. Осы оқиға туралы Ислам ғалымдары Омар хикаясынан кейін Сауд Арабияда, яғни қасиетті Мекке қаласында мүлде жер сілкінісі болмағанын айтады. Олардың айтуынша, қиямет-қайымға дейін Арабия түбегінде жер сілкінісі болмайтын көрінеді. Расында, Омардың оқиғасына дейін мыңдаған жылдар бойы Меккеде жер сілкінісі жиі болып тұратын. Содан бері мың жарым жыл өтсе де қасиетті жерде бірде-бір жер сілкінісі, зілзала бола қойған жоқ. Бұл Алланың құдіреті емес пе? Көне заманнан бері жер сілкінісі жайлы түрлі аңыз-әңгімелер айтылып келеді. Мәселен, жер сілкінісі жиі болып тұратын Грекия, Италия, Түркия, Қытай және Жапония сияқты елдерде ертедегі адамдар жерді үлкен қос мүйізі бар бұқа көтеріп тұрады деп ойлаған. Олар сол бұқа қозғалған кезде жер сілкінісі болады деп сенген. Ал көшпенді ата-бабаларымыз екі таудың бір-бірімен соқтығысуынан жер сілкінеді деп түсінген. Бұл туралы көптеген аңыздар да жеткілікті. Сондай аңыздардан туындаған қазақтың наным-сенімінде зілзала жеті жұтқа кіргізілген. Жеті жұт – зілзала, соғыс, өрт, сел, қуаңшылық, індет және ақ қар-көк мұз. Әрине, жер сілкінісі Қазақстанның оңтүстік-шығыс аймақтарында ғана орын алатыны белгілі. Десек те еліміз, жеріміз әлемдік зәлзала ошағынан әжептеуір алыс жатқандықтан Гаитидегідей алапат жер сілкінісі көп бола қоймайды. Жер сілкінісін зерттейтін арнайы мамандардың айтуынша, Гаитидегі алғашқы зілзаланың қуаты 7 балл болған, артынша 5,9 және 5,5 баллдық екі дүмпу қайталанған. Бұл Кариб аймағы тарихындағы ең жойқын зілзала екен. Гаити жер сілкінісінен 3 миллионнан астам адам жапа шегіп, бір миллионнан астам тұрғыны бар Гаити астанасы Порт-о-Пренс түгел қирап, көптеген адамдар үйінділердің астында қалды. Екі аптаның ішінде зәлзаладан құрбан болған 50 мың адамның 7 мыңнан астамы ортақ зиратқа жерленіп, жараланған 300 мыңнан астам адам тауқымет тартып отыр. Гаитиде 10 миллион тұрғын бар. Сарапшы-сейсмологтар ұзақ жылдар бойы жойқын зілзаланың болу мүмкіндігі туралы ескертіп, Эспаньола аралының оңтүстік бөлігін «ірі сейсмикалық қатерлі» өңір деп атады. Себебі ел Солтүстік Америка және Кариб плиталарының түйіскен жерінде орналасқан. http://zamana.kz/